VOORTGEZET ONDERWIJS

Homme Wedman: Jong vraagt oud en wordt wijzer?

Waarom zou je jongeren van boven de twaalf op oudere mensen af sturen om die te interviewen over hun leven? Het kost onderwijstijd, dat is waar. En het programma is al overvol. Dat is meer dan waar. Nu we ervaring hebben met een paar honderd jongeren kunnen we zeggen dat het toch de moeite loont. - Het is een mooie aanvulling op het geschiedenisonderwijs, het vak Nederlands, kunst en cultuur (media) en kan daar heel goed in ingepast worden. Jongeren gaan zelf op pad om al vragende het verleden te verkennen en om samen met de geïnterviewde oudere (oma, buurman, iemand uit een naburig verzorgingstehuis, etc.) tot een verhaal te komen. Dat verhaal is soms anders dan wat ze in de gewone les krijgen, vormt er vaak een aanvulling op en sluit aan bij de belangstelling van jongeren. ‘Hoe kon je leven zonder computer en smartphone?’. De jongeren maken kennis met de ‘gewone ‘geschiedenis, het alledaagse leven van vroeger. En met de verschillen en overeenkomsten met nu. Ze leren spelenderwijs het belang van bronnen kennen omdat ze er zelf een maken door te interviewen. Problemen als waarheidsvinding en gekleurde herinnering komen spontaan bovendrijven. - Het leert jongeren samen te werken in een project: de ene keer bedien je de camera, de andere keer stel je de vragen maar je moet de interviews wel samen plannen, uitvoeren en verwerken. Jongeren krijgen het belang van aandachtig luisteren en goed vragen scherper in het vizier. En filmen is zo leuk dat zelfs de minst geïnteresseerde leerling meedoet. - Jongeren leren samen met de oudere de reis naar het verleden te maken en krijgen bij het interview vaak het gevoel even in het ‘land van vroeger’ te zijn. Ze ondergaan de zogenaamde ‘historische sensatie’. - Maar het meest onverwachte voor ons was, dat het jongeren helpt bij het ontwikkelen van inlevingsvermogen. Interviewen lukt alleen maar, als je je in de ander – de oudere – verplaatst. En dat lukt alleen maar als je wat los komt van je zelf-middelpuntigheid. Als jongeren op dat spoor gezet worden, komen ze in de vraaggesprekken echt een heel eind.

Homme Wedman Docent radio, Master-opleiding Journalistiek RUG.

Educatietraject

Met het project Mensen die ik gekend heb behandelen we thema’s die aansluiten op het curriculum van de vakken Nederlands, geschiedenis, maatschappijleer en CKV drama, media (kunst en cultuur). Het project is geschikt vanaf VO 2: ROODPALEIS biedt maatwerk en past het project aan de wensen van de school aan. Inhoud Het project Mensen die ik gekend heb wordt begeleid door theatermaker en choreograaf Betsy Torenbos en docent journalistiek en historicus Homme Wedman. In een workshop van 1 lesuur worden de leerlingen ingeleid in het laatste boek van Jan Fabricius toen hij negentig was en behandelen zij ethische en maatschappelijke kwesties rondom ouderdom. 'Welke belangrijke ontmoetingen hebben je leven wezenlijk beïnvloedt'. 'Hoe zou het voelen om oud te zijn en terug te kijken op je leven?’ Aansluitend krijgen de leerlingen een workshop oral history (1 lesuur). Hierin leren ze de basisprincipes van de camerajournalistiek en oefenen ze interviewtechnieken. Daarnaast maakt ROODPALEIS de jongeren vertrouwd met de leefwereld van ouderen, door middel van rollenspelen. De jongeren ontvangen een werkboek waarin alles wat zij tijdens de workshop geleerd hebben nog eens is opgenomen. Vervolgens gaan de jongeren in tweetallen op bezoek bij een oudere, thuis of in een verzorgingstehuis in de buurt. Zij interviewen de oudere voor de camera. Het onderwerp van het gesprek is 'Mensen die je gekend hebt' en hoe die ander je leven wezenlijk heeft beïnvloed. Het filmmateriaal dat uit de gesprekken voortvloeit krijgt een plaats op een internetforum en bij de theatervoorstelling Mensen die ik gekend heb. De voorstelling wordt ter afsluiting van het project in De Nieuwe Kolk in de Actiumruimte op de derder etage gespeeld. De voorstelling is interactief en combineert toneelspel van twee acteurs met filmbeelden. Praktisch De workshop kan worden aangeboden aan een of meerdere schoolklassen van circa 10-15 leerlingen maximaal per workshop.

ROODPALEIS geeft camera’s in bruikleen voor de interviews.

ROODPALEIS wil voor dit project samenwerken met de zorginstellingen Zorgcollectief Zuidwest-Drenthe, Interzorg, Zorggroep Drenthe, Zorggroep Meander, Espria (Evean).

In overleg kan worden samengewerkt met andere verzorgingshuizen in de buurt van de school. De planning van de interviews in de verzorgingshuizen gebeurt door de school zelf. De schoolvoorstelling kan gespeeld worden voor maximaal 50 leerlingen. Er wordt een inleiding en nagesprek ter ondersteuning en begeleiding aangeboden, speciaal voor de leerlingen die niet hebben deelgenomen aan de workshops.

Leerdoelen

· We richten ons op de communicatieve functie van de Nederlandse taal en leren jongeren door middel van rollenspelen tijdens de workshop zich begrijpelijk uit te drukken, goed te formuleren en zich journalistieke vaardigheden eigen te maken.

· We leren leerlingen om in interviews vergaarde informatie te beoordelen en een eigen mening te ontwikkelen over een zorggerelateerd onderwerp: onze omgang met ouderen.

· We willen de leefwereld van de deelnemende leerlingen vergroten door hen in aanraking te brengen met de verhalen van de oudste generatie en met theater als kunstvorm. De leerlingen leren daarop mondeling en schriftelijk te reflecteren, alleen en in groepsverband. ROODPALEIS heeft veel ervaring met deze manier van werken. Het contact tussen jongeren en de oudste generatie levert steevast een bijzondere én leerzame ervaring op voor beiden. ROODPALEIS biedt de interviews op dvd aan de oudere aan. De dvd is een kostbare herinnering voor de oudere en zijn of haar familieleden.